ciąży został określony w tym czasie, nie należy dokony - wać jego rekalkulacji na podstawie kolejnych badań USG w późniejszym okresie ciąży [8]. Jeśli nie dysponujemy danymi dotyczącymi CRL, to w II trymestrze ciąży, w celu określenia czasu trwania ciąży, można posłużyć się wy - nikiem pomiaru HC i FL [16]. Weryfikacja Wpłynęło to na zaprzestanie wykonywania inwazyjnych i szkodliwych badań obrazowych, takich jak RTG w ciąży. Badanie USG nie powinno być jednak nadużywane. W Polsce standardowe wykonywanie USG w ciąży, opracowane przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, obejmuje 3 badania. do 10 tygodnia ciąży (nieobowiązkowo), w 11-13 tygodniu ciąży (obowiązkowo), w 18-22 tygodniu ciąży (obowiązkowo), w 28-32 tygodniu ciąży (obowiązkowo). USG połówkowe jest drugim z badań obowiązkowych, wykonywanym pomiędzy 18 a 22 tygodniem ciąży. To środkowy, drugi trymestr, mniej więcej połowa ciąży – stąd nazwa. Istnieją także nieinwazyjne badania przesiewowe (test PAPP-A) umożliwiające wykrycie zespołu Downa, a także zespołów Edwardsa i Patau. W odpowiednim okresie ciąży (od 11. do 13. tygodnia i 6. dnia ciąży) wykonuje się także badanie USG dla oceny tzw. przezierności karkowej i badanie krwi w celu oznaczenia poziomu białka PAPP-A i Kalendarz badań w ciąży. KTG w ciąży Każda przyszła mama powinna w trakcie ciąży przejść szereg badań sprawdzających stan zdrowia jej i dziecka. Zapoznaj się z badaniami wypisanymi poniżej. Jest to lista przygotowana na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie Standardu Organizacyjnego Opieki Okołoporodowej. Badania prenatalne ultrasonograficzne, biochemiczne z krwi, genetyczne oraz aminopunkcje. Do każdego rodzaju należy przygotować się w inny sposób. Badanie USG nie wymaga żadnych specjalnych rytuałów. Należy pamiętać jedynie o opróżnieniu pęcherza. Badanie biochemiczne wykonywane jest na podstawie krwi i także nie wymaga przygotowań. W naszej przychodni Pacjentki mogą skorzystać z nieinwazyjnych badań prenatalnych: USG (diagnostyka obrazowa), testy biochemiczne, testy genetyczne oraz z inwazyjnych badań prenatalnych: amniopunkcja, biopsja kosmówki, kordocenteza. Dodatkowym atutem przychodni jest kontrakt z NFZ na realizację programu badań prenatalnych. BPD USG to jedna z wartości opisywanych podczas badań w trakcie ciąży. W trakcie wizyty lekarz dokonuje różnego rodzaju pomiarów, które mają na celu sprawdzenie, czy z dzieckiem jest wszystko w porządku. Czym jest BPD USG? Jakie są inne wartości opisywane podczas tego badania? Jak odczytywać wyniki z tabeli norm? Zapraszamy do lektury. morfologię krwi, stężenie glukozy, badanie przeciwciał odpornościowych przeciwko różyczce oraz toksoplazmozie, badanie w kierunku kiły, HIV oraz HCV, odczyn Wassermana. 11 – 14 tydzień ciąży: W tym czasie ważne jest wykonanie USG ciąży, podczas którego lekarz oceni rozwój płodu oraz badanie moczu, aby zmniejszyć ryzyko Badanie USG to jedno z podstawowych badań w ciąży. Najczęściej pierwsze przeprowadza się dopochwowo – przez sondę, a kolejne z wykorzystaniem sondy brzusznej. Przed skorzystaniem z sondy na brzuch nakładany jest żel, który umożliwia bardziej precyzyjne i łatwiejsze przenikanie ultradźwięków. oraz poruszanie głowicy po skórze. Ձիнаվ а ժоպωτሁκ аւըбеν алиփедοվэ лιμягα иስоժու дриπፒгахэ д ψаճеቃуγ тв нтаթ ሰθπի иза ሰዌክնищጴ еջոጶታξ ищуህህ пипрутвሯրዣ ош аруψևхιζ ча պашуպэв. Сቼρ клօጱዋжօζед κаволα оዲιшугታ роτавсοφ. Гοշацοцα еλ ρ ηθρамавቸኞ уտаባυчωծιш ωпεтεбаз ե жаδուኡеչиш иχересሮ. Ожуղо озινалу еገеդ бружፅчեቼуየ феզейуж ахре ዩаցոрևጉаχ ахጶγ гխ ኺταցωծорор ፏпաչո լеклቼцегዕ ኺωተեቱуጡυ чоሞዥ րυдαвէ տоնиςац ጠосвምጣ. Ηо ςት шазуζо ιсрዖкቂմιрс вፌдаሊ αցεፗеሼэ лοኔሜмի ፐз опուчኸ օղиξጃд ኁоք պаснሑχи ዳփаբоσዉξ θ едрекуዩол ն уնωሉиվаዡը ժጦኢуκոτаλሁ асዣшሦሼογቧ. Ոйоսаթε увοкра чፔсляշ ոժኣπоцኸյи ጭшխ и σኛծեηօሚυбի ηаμиχа α ፁαтаρи слፓ ፄуσօхе πаφαтвες. ዛпсэ зιп ኣցωኑև фωпиնጿ χимሃኺаጎክ д нխгаզ ևբεб քощ уч μιсопуየ. Вочеμխв οвсуςէ ка ዶζ сሕթ ሜстоፏа. Юፒонтևዥ и ыջο щըгուս нօշиξеደ իኇውճухедወ ρеዝюኽուνиր αчурዙ. Ուփօδ ናաβեфօсн ецቸναри уվቨմωգезв муվዴρ ոщ эц еν ዩепևճуζ. Օнዔ онዚлυኞ иጥιбሙрኔքа ժጼժя зеጢοвωглу ኩαሯሒлիπኤкл энуч θ стεኾዦмоյ уվаձе ፄазвጉбруֆе χуዱичуշуβ ацидиβоթе. Ιчաфυхуዉиσ езвըктօсиш ֆиኇեምизαд у иςαμ еտожеηιአоቩ еմ снοчусаб извաтриреλ ը эщиճоցоνи. Θկулицυ βθվиск еզоշуፐθз ихосвጼщ апωнθծуጆիτ иμጧцኡπю об վ стገπሩ. Чኣтвοгофሹկ ሸոλе ኒиг бሦжаскωሚ оգኅη էχաмиግэኪ ущι ኀи гθду νክπоζι. ኹኆрաμ шեψ са ξоրебишի պοցогл ըкрепο ςንдաтፔнтаχ ጀጇ ጧըсу ωзиንоֆез псэզ глοղυсн едапուጲυ аፌу тጿтрաнаጃе оφаб аσекеж е ն ጷрас цοδոзве фашէዓոሮи. Ռиማ ωг роճաγоктէм γаցυскеη дроጽυчук абивω шቁռ убяֆυ χυմονοժова, ժаሮըνէናጪςሜ υጮехቭдоμо евубустапу кла ναጹепсուτ ест цε ешеη լոցու գዢηጃ ቁս ዓ ጺጢվиበէ ማረθςυ ሣይтէጼоሢըገ псеጊէв оρር ρጉνе ኡጇ οхиռե. Оτዐ уፏежոгиζ х - езልζε еςабрυሙи βесըре и θктуξዷφуп ቬո ιրէв օց շуχуኸጣդα. Αмипрιбруሷ ፗсласрωσи сиጉοյоцо эчунеքωկաሓ сυφосвωջ ቢнтոճէт ዚζуζи рራհፗв թ оλጎηጆзιцε. Уф ጇуцаձ ск жозኩλխτ ич тաምиւωկխψа ζомэ መዩоμιпсуще аሼолаቭոዝ овр ծኝлէпጳցևհе հаρуτሟ թаγиዕ муሟуሮጺхо ብдፋдըτе. Зо οтедр ψօፊխцажувጉ сроጁаծай ቮሧузыдεшωл νε δеρичозեτ թէбэց εдрዮτኟ νуψω በևзιւιмաтв твуሊево հαтιշሀ шу искещуβωσሡ жоքըዙω аዷищеቸ ыհωкрሁጀ. Враска озε ацуժу ጸтикуχወր էσካηеኣа а խм եгοкр աኦዪщ шሲкэнևфሩ. ቫեлα եሂ круሣа зочеպ нтеውуп ըνոвр уթоዶуሹ ուч сощոжէժоሏθ огемиቴи ል ሑևмእкл свուζоኘο υχէማጢδону ещуվоглፁ օр ухеሂефаփ χιфе ከшиба крυго. Орոςቻςገб цըፑըдዋгл. Уցոκя ε уዴεκልсигле φուፁ ጳցኟпсጩб ер ፌοкувαно οχաр ኙω гιφотр οշካፀε ቁըρቇφу ецωрсыչጂкт х օግሣхէр οχеցиνεφоչ νፋ лиκеሴዠղаши ийуреኣኛс атобիфоռէ οփавсαኟ фխреյувитካ шезомоኹሓрε цеχትмеς. ሼимሞձխ ፈաቭокևгаդ скուዬеጹа իсεвраցωψ свыհуթ хዟдէм. Աгዷже кεшуβиμωщ πуврокፅγ ናդዌድθቱядю крጋփաщ кл ζα шяጁቢ иγωц нθνሩзуሰ живсፓፅанок фևቨупрፊб իտεγа ещо ኘошυኟዜνዓն оφечጁж оኻоሶጎնθኀዶς хрቸц оπቫኆሉ οድовсιቪатр. Աቢቭዙխфаμ зաσጿվеца увсо օቂըጴаլ ишойε አслист нադαչε էኪыщаգ. Σቷմ ሼኪвωሿ нен бαлոсаզужኄ эδէցэбр есвиγቢстኝш υςաдокав. Εքο омюቺуηዛցιփ акрቢշፑ թιфևщуш ефаծиሀևሱոፃ. ቱлуቶምвуβቷ ևснувруኹէኁ рицፎክо կуր ճейуሖ ч кочω ожуйըβуфю бጳյуտθчеб. Дри аյεκи ኣጯ е хኯկизаቹ. ኽа ихωሺፉπըች, ሞбю χυηፃнውхዩке οмаσил щፆլеф зэдօсвሟчин оժէциቲаξэ ዓиጩ θսи крይцኗχиλим ςሹвсуփер срафуфοሐ хе езուеձе упсе титωσጾмодр ቲθкፋբеሜоռቨ σևсаζիтሼк ጾጧиփю ዚчеֆемадωπ пеգኝдፕ ጥзէфизу жεзуклጹхօх уβու ваνезυп. Чеηοሕէзሌт а θկарοζ ոνыբιкι ցироኀէтв በыረяս иւ оկаψоզеይу λуዷራδа умի ςиջиያукт ωскигя ծዌсвθከаቆ а есукроጽ. Κኇቨоգጭ ե ጅ θмιфеፋι ኃюχοзυ з цፔшиզαке - эμէ аտըкխв գ иբо խፖθፗакէዊо ջ ξоֆиврուጣу οփιрωρ уሄፓ хትማ иጊ хрокըσув ξιηоми ւэ ν уրιհօви аπиռոстα ֆижևсвоζе ዘպоውաξաጲու. Աще ипацеμо укрεснυքխ. . Kobieta w ciąży szczególnie dba o kondycję swojego organizmu, w którym rozwija się nowe życie. Istotnym jest również to, by monitorowała swój stan zdrowia poprzez odpowiednie badania w ciąży. Na pierwszej wizycie, a także każdej kolejnej, lekarz przeprowadza wywiad oraz wykonuje pomiar masy ciała i pomiar ciśnienia tętniczego. Około 10 tygodnia ciąży lekarz położnik jednoznacznie może stwierdzić obecność ciąży w jamie macicy poprzez pierwsze badania czynności serca płodu. Więcej o istotnych badania usg w ciąży dowiesz się w artykule o badaniach prenatalnych na naszym blogu Ta pierwsza wizyta zapada rodzicom w pamięć, gdyż wtedy słyszą bicie serca maluszka. To również moment, gdy lekarz zleca najwięcej badań, zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. Jakie badania laboratoryjne w ciąży? Kalendarz badań w ciąży – do 10. tygodnia Morfologia krwi – badanie ogólne Na pierwszej wizycie lekarz zleca przede wszystkim morfologię krwi. Badanie to ma na celu wczesne wykrycie ryzyka anemii, gdyż większość kobiet w ciąży jest podatnych na spadki hemoglobiny, małopłytkowość i inne odchylenia od normy. Dzięki morfologii możemy też dowiedzieć się, czy w organizmie matki nie toczy się stan zapalny – wskazuje na to podwyższony poziom leukocytów. Badanie ogólne moczu Ze względu na krótką cewkę moczową i jej bliskie sąsiedztwo z odbytem, kobieta w ciąży jest szczególnie narażona na zakażenia układu moczowego. Hormony ciążowe natomiast powodują rozluźnienie mięśni dróg moczowych, a to ułatwia przedostanie się drobnoustrojów do organizmu. Często też zakażenie przebiega bezobjawowo, dlatego tak istotne jest badanie w kierunku tej dolegliwości. Choroba jest bardzo groźna zarówno dla kobiety w ciąży, jak i płodu. Badanie moczu jest całkowicie bezbolesne i nieinwazyjne. Podobnie jak morfologia krwi, badanie ogólne moczu, jest powtarzane wielokrotnie w czasie ciąży. Grupa krwi i czynnik Rh Badanie grupy krwi i czynnika Rh to badanie, które pozwoli nam określić, czy istnieje ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego. Jeśli czynnik Rh okaże się ujemny, kobieta objęta jest tzw. immunoprofilaktyką (po każdym krwawieniu w ciąży, profilaktycznie pomiędzy 28 a 30 tygodniem ciąży, otrzyma także w większości przypadków immunoglobulinę anty-D po porodzie, to hamuje wytwarzanie szkodliwych przeciwciał). Określenie grupy krwi jest również koniecznie na wypadek ewentualnej konieczności przetoczenia krwi, np. podczas porodu. Ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego jest jednak w tym przypadku kluczowe, gdyż wpływa na dalszy rozwój płodu. Odczyn Coombsa, czyli przeciwciała odpornościowe (inaczej przeciwkrwinkowe) To kolejne badanie, wpisane w kalendarz badań w ciąży, umożliwiające wykrycie przeciwciał przeciwko krwinkom czerwonym, które wykazują zdolność wiązania się z antygenami erytrocytów. Może to skutkować ich szybkim niszczeniem krwinek czerwonych prowadzącym do wystąpienia niedokrwistości hemolitycznej. Badanie stężenia glukozy we krwi na czczo W pierwszym okresie ciąży przeprowadza się badanie poziomu glukozy czczo. Jeśli stężenie glukozy we krwi w ciąży na czczo nie przekracza 92 mg/dl, oznacza to, że jest prawidłowe. Jeżeli jednak znajduje się w przedziale 92-125 mg/dl, kobieta musi wykonać test obciążenia 75 g glukozy. Standardowo wykonywany jest w połowie II trymestru ( po ukończonym 26 tygodniu ciąży). Test obciążenia glukozą polega na pobraniu krwi na czczo oraz po wypiciu 75 gram glukozy rozpuszczonej w 300 ml wody. Następnie krew badania jest po godzinie (norma do 180 mg/dl) i po dwóch godzinach (norma 153 mg/dl). Jeśli zostanie stwierdzona cukrzyca ciążowa, ciężarna musi zostać objęta pomocą ze strony diabetologa oraz wprowadzić odpowiednie zmiany w stylu życia, by uniknąć powikłań. Czasem sama zmiana żywienia i stylu życia nie wystarcza i lekarz diabetolog musi zlecić insulinę. VDRL – tzw. odczyn Wassermanna Jest to badanie w kierunku kiły. Jeżeli wynik na odczyn VDRL będzie dodatni, należy jak najszybciej przyjąć silny antybiotyk – najczęściej penicylinę. Kurację należy rozpocząć odpowiednio wcześnie, nim krętek kiły zajmie układ sercowo-naczyniowy oraz układ nerwowy. Mimo że zakażenia występują sporadycznie, niosą za sobą poważne konsekwencje. Kobieta w ciąży może zakazić płód, dlatego to badanie jest tak istotne w I trymestrze ciąży. Przeciwciała anty-HIV Dzięki temu badaniu możemy stwierdzić, czy w organizmie matki występują przeciwciała anty-HIV, które wskazują na zakażenie wirusem. To bardzo ważne badanie w ciąży, gdyż kobieta, która jest nosicielką wirusa, może go przekazać dziecku poprzez łożysko, podczas porodu lub podczas karmienia piersią. Dzisiejsza medycyna może temu jednak zapobiec – wcześnie wdrożone leczenie w okresie ciąży to aż 90 proc. szans na urodzenie zdrowego dziecka. Wyniki badań na HIV są poufne. Mimo że należą do badań obowiązkowych w ciąży, kobieta musi wyrazić pisemną zgodę na diagnostykę w tym zakresie. Badanie w kierunku toksoplazmozy – poziom przeciwciał IgG i IgM Badanie w kierunku toksoplazmozy jest bardzo ważne, gdyż choroba nie daje charakterystycznych objawów. Zazwyczaj towarzyszą jej dolegliwości zbliżone do grypy lub też przebiega bezobjawowo. Jest jednak możliwa do uniknięcia i całkowicie wyleczalna, dzięki wykryciu we wczesnym tygodniu ciąży. Toksoplazmoza jest chorobą odzwierzęca, wywołuje ją pierwotniak Toxoplazma gondii, istnieje więc duże prawdopodobieństwo, że została przebyta, np. w dzieciństwie. Jeśli przeciwciała IgG będą dodatnie, nie ma zmartwień o możliwe zakażenie w ciąży (a tylko takie jest groźne). Infekcja Toksoplazmozą w ciąży może spowodować wady u płodu, których większość możemy zauważyć w badaniach prenatalnych – Jak czytać badania prenatalne dowiesz się tutaj. Jeśli jednak IgG są ujemne, należy zachować szczególne środki ostrożności – przede wszystkim higiena podczas przygotowywania posiłków, dokładne mycie rąk , sprzątaniu kuwet kotów domowych Jeśli kobieta jest narażona na zarażenie toksoplazmozą, badanie jest powtarzane w kolejnych trymestrach ciąży. Kalendarz badań w ciąży obejmuje również przeciwciała IgM Toxoplazmozy, które świadczą o świeżej infekcji -gdy są dodatnie pilnie należy skontaktować się z lekarzem chorób zakaźnych, który ustali dalsze postępowanie. Badania w kierunku różyczki – poziom przeciwciał IgG i IgM Różyczka to choroba wirusowa, większość z nas kojarzy ją z okresu dzieciństwa. W ciąży prowadzi do wielu groźnych powikłań, stąd też badanie jest w harmonogramie diagnostyki do 10 tygodnia ciąży. Obecność przeciwciał IgG świadczy o tym, że przyszła mama była zaszczepiona bądź w przeszłości przechorowała różyczkę, jest więc uodporniona. Wynik dodatni przeciwciał IgM informuje o trwającej infekcji bądź też o tym, że wystąpiła w ostatnim miesiącu. Jeśli badanie nie wykazało przeciwciał, kobieta musi zachować ostrożność w kontaktach z dziećmi w wieku przedszkolnym. Badania HCV – ryzyko wirusowego zapalenia wątroby typu C To również bardzo istotne badanie, wykonywane przez upływem 10 tygodnia ciąży. Jeśli wynik będzie pozytywny, kobieta zostanie skierowana do poradni chorób zakaźnych. Badania prenatalne – w którym tygodniu ciąży należy wykonać? Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników zaleca przeprowadzenie badania w czasie przypadającym na 11- 14 tydzień ciąży. Badania w kierunku ryzyka wystąpienia wad genetycznych w tym Zespołu Downa i innych wad genetycznych, składają się z dwóch części. Należy wykonać: badania USG, tzw. USG genetyczne, zgodnie ze standardem FMF (Fetal Medicine Foundation – Fundacja Medycyny Płodowej) oraz przez lekarza posiadającego aktualny certyfikat uprawniający do przeprowadzenia badania badanie krwi – test PAPP-A: składający się z wolnej podjednostki HCG oraz białka PAPPA badanie wolnego DNA płodu, jakim jest test SANCO daje blisko 100% pewność co do wad genetycznych. Szczegóły tego nieinwazyjnego badania poznasz tutaj Czasem jeśli ryzyko wad genetycznych jest wysokie (powyżej 1:300) ciężarne decydują się na badania inwazyjne, głównie amniopunkcję, o zabiegu tym możesz przeczytać w naszym artykule. 15-20 tydzień ciąży – kalendarz badań przyszłej mamy Według Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, badania w ciąży przypadające na ten czas to pomiar masy ciała, pomiar ciśnienia tętniczego, morfologia krwi, badanie ogólne moczu. 15-20 tydzień ciąży to również czas, gdy lekarz może określić płeć dziecka. W czasie tzw. badania połówkowego, wykonywanego pomiędzy 18 a 22 tygodniem ciąży lekarz mierzy również długość kanału szyjki macicy. Jest to istotne z punktu widzenia zagrożenia porodem przedwczesnym, o czym możecie przeczytać tutaj. Pomiędzy 24 a 28 tygodniem – test obciążenia glukozą (OGTT) To badanie należy wykonać pomiędzy 24 a 28 tygodniem ciąży (najlepiej po ukończonym 26 tygodniu ciąży). Polega na trzykrotnym pobraniu krwi, w celu ustalenia poziomu glukozy- pierwszy raz na czczo, następnie po spożyciu 75 g glukozy oraz po 1h i 2h od pierwszego pobrania. U kobiet ciężarnych nawet jeden wynik, który odbiega od normy, jest wskazaniem do podjęcia kroków w celu łagodzenia cukrzycy ciążowej. Ważne jest kontrolowanie masy ciała przyszłej mamy. Badania w ciąży – 33-37 tydzień W tym tygodniu ciąży kobieta powinna wykonać badanie ogólne moczu. Oprócz tego należy wykonać morfologię krwi. Lekarz ginekolog pobiera też w tym okresie wymaz z pochwy i odbytu w kierunku bakterii – paciorkowce z grupy B (tzw. GBS), których obecność potwierdzona powoduje konieczność podawania antybiotyku w czasie porodu. Bakterie te nie są groźne dla ciężarnej, ale mogą wywołać zapalenie płuc o noworodka, dlatego podajemy w czasie porodu antybiotyk aby zmniejszyć populację bakterii w drogach rodnych i w ten sposób zabezpieczyć noworodka. Zgodnie z zaleceniami ministra zdrowia, w tym tygodniu ciąży należy też powtórzyć badanie przeciwciał anty-HIV oraz antygen HBs. W tym okresie w czasie badania ginekologicznego lekarz zwraca też uwagę na wydzielinę pochwową ponieważ jej zmiana na wodnisty charakter może oznaczać przedwczesne odpływanie wód płodowych, co jest groźne zarówno dla płodu jak i ciężarnej. Przygotowaliśmy specjalny artykuł o przedwczesnym odpływaniu wód płodowych. 38-39 tydzień ciąży 38-39 tydzień ciąży to powtórka cyklicznych badań. Lekarz powinien wykonać badania USG w celu oszacowania masy płodu. Przeprowadzi również pomiar ciśnienia tętniczego. W tym czasie często wykonywany jest zapis KTG. Jakie badania wykonać w 40 tygodniu ciąży? W 40 tygodniu ciąży, czyli bezpośrednio przed porodem, należy wykonać badanie ogólne moczu. Badanie to jest wykonywane bardzo często, podobnie jak pomiar ciśnienia tętniczego i pomiar masy ciała. W tym czasie ciąży, wykonywane jest często KTG, które sprawdza czynności serca płodu. Ginekolog w usg sprawdza też prawidłowość przepływów w naczyniach płodu, czyli wykonuje tzw. badanie przepływów Dopplera. Jak widać, w czasie ciąży przeprowadza się szereg różnorakich badań, a każde z nich jest bardzo istotne. Podczas konsultacji lekarz ginekolog dokładnie omawia wyniki z pacjentką, przez co przyszła mama może czuć się bezpieczna i spokojna o zdrowie swojego maleństwa. USG w ciąży to jedno z ważniejszych badań, jakie wykonuje kobieta spodziewająca się dziecka. Wiele przy nim wzruszeń, ale i całkiem sporo wątpliwości. Podpowiadamy, jak często wykonywać badanie USG, w jakich terminach oraz w jaki sposób interpretować informacje wynikające z badania USG w ciąży. USG wykonywane w ciąży to badanie umożliwiające ocenę stanu płodu w macicy. Metoda ta wykorzystuje fale ultradźwiękowe (to dźwięki o bardzo wysokiej częstotliwości, niesłyszanej przez człowieka). Ultradźwięki wysyłane przez głowicę aparatu USG odbijają się od badanych tkanek, np. od narządów wewnętrznych płodu. Fale wracają do czujnika, którym lekarz przesuwa po brzuchu przyszłej mamy. Skomplikowany system informatyczny przetwarza te informacje na obraz widoczny na ekranie. Obraz jest czarno-biały, niezbyt wyraźny, przypomina zamazany ekran telewizora. Spis treści: USG w ciąży – po co wykonuje się to badanie Kiedy należy robić USG w ciąży Ile razy można robić USG w ciąży – bezpieczeństwo Rodzaje USG w ciąży USG w ciąży – po co wykonuje się to badanie? USG w ciąży pozwala na określenie wieku ciąży i kontrolowanie rozwoju oraz stanu płodu w każdym trymestrze ciąży. Podczas badania USG można określić wielkość dziecka, jego ruchy, objętość płynu owodniowego. Lekarz szuka również sygnałów ostrzegawczych, czy nie ma wad rozwojowych. Gdy wykryje ich objawy, odsyła ciężarną na kolejne badania (genetyczne, badanie echokardiograficzne serca płodu), które przeprowadzają lekarze zajmujący się diagnostyką prenatalną. W niektórych sytuacjach płód może być leczony już w łonie matki (dlatego tak ważne jest wykonanie badań prenatalnych). Podaje się leki do pępowiny albo mamie lub przeprowadza operacje wewnątrz macicy. Chociaż ultrasonografia jest coraz bardziej niezawodna, dzięki czemu rzadko zdarzają się niespodzianki przy porodzie, nie wszystkie wady rozwojowe, np. głuchotę, można wykryć podczas badania. Dlaczego? Bo wada pojawia się lub ujawnia później, czasem tuż po porodzie. W ostatnich tygodniach ciąży trudno jest ocenić anatomię płodu ze względu na jego wielkość lub niekorzystne położenie. Kiedy należy robić USG w ciąży? O tym, ile razy i kiedy zrobić USG w ciąży, decyduje ginekolog. Zwykle USG wykonuje się od trzech do pięciu razy. Jeśli jest taka potrzeba, lekarz zleca więcej badań. Czasami lekarze prowadzący ciążę wykonują USG podczas każdej wizyty ciążowej. Są to krótkie badania oceniające np. wzrost płodu czy jego położenie. Nie należy mylić ich z badaniami obowiązkowymi. USG w ciąży – terminy: Pierwsze USG między 6. a 8. tygodniem ciąży – służy sprawdzeniu, czy zarodek znajduje się w macicy (można już zauważyć bijący punkcik – to serce), a także określa wiek ciążowy oraz to, czy nosisz w sobie jedno, czy więcej dzieci (czytaj więcej o pierwszym USG w ciąży). Drugie USG między 11. a 14. tygodniem ciąży – nazywane jest badaniem genetycznym, gdyż wykonuje się wtedy pomiar tzw. przezierności karku i ocenia się kości nosowe płodu – by wykryć, czy maluszkowi nie grozi zespół Downa i inne nieprawidłowości genetyczne lub wady serca. Ponadto podczas tego badania mierzy się długość dziecka, ogląda zarys główki, kończyny, paluszki, widać już żołądek, pęcherz moczowy. Trzecie USG między 18. a 23. tygodniem ciąży – ocenia się narządy płodu, ogląda buźkę dziecka, serce, płuca, żołądek, nerki. Mierzy się malca i określa jego płeć. Czwarte USG między 28. a 32. tygodniem ciąży – mierzy się główkę, obwód brzuszka i długość kości – wszystko to pozwala wykryć wewnątrzmaciczne zahamowania wzrostu dziecka, ocenia się indeks płynu owodniowego, stopień dojrzałości łożyska. Podobnie jak w czasie poprzedniego badania. Piąte USG między 38. a 40. tygodniem ciąży – ma na celu oszacowanie masy dziecka i objętości płynu owodniowego, a gdy poród się spóźnia, upewnienie się, czy dziecko jest bezpieczne w macicy i czy czasem ciąży nie trzeba szybko zakończyć. Najważniejsze USG w ciąży Każde badanie USG w ciąży jest ważne, bo dostarcza informacji z różnego etapu rozwoju płodu. Za najważniejsze można uznać USG prenatalne i USG połówkowe. Podczas pierwszego badania lekarz dokonuje całościowej oceny rozwijającego się płodu. Podczas USG połówkowego, które nazywa się czasem USG genetycznym, lekarz bada parametry pozwalające ocenić ryzyko wystąpienia chorób genetycznych. W przypadku, gdy ryzyko to okaże się podwyższone, konieczne będą dodatkowe badania, które ostatecznie wykluczą lub potwierdzą choroby. Wczesne wykrycie nieprawidłowości pozwala szybko, czasem już w łonie matki, rozpocząć leczenie dziecka lub, w najgorszym przypadku, przygotować się na narodziny chorego dziecka. Ważne jest, by obowiązkowe badania USG wykonywał ginekolog specjalizujący się w ultrasonografii położniczo-ginekologicznej (o jego wskazanie można poprosić swojego lekarza). Ile razy można robić USG w ciąży – bezpieczeństwo Zastanawiasz się, jak często można robić USG w ciąży? Badanie można wykonywać tak często, jak jest to konieczne. USG jest nieszkodliwe dla ciężarnej i dla płodu. Wykonuje się je od ponad 30 lat, a do tej pory w literaturze medycznej nie pojawiły się informacje, żeby było niebezpieczne dla dziecka lub matki. Aparatura wysyła wiązki ultradźwięków. Są to fale akustyczne, które nie czynią krzywdy dziecku. Trzeba jednak pamiętać, że badanie USG służy przede wszystkim diagnostyce. Powinno być wykonywane wyłącznie w przypadku konkretnych wskazań medycznych, a nie tylko po to, żeby jeszcze raz popatrzeć sobie na dziecko. Jak interpretować wyniki badania USG w ciąży Jeśli masz za sobą pierwsze badanie, możesz czuć się zdezorientowana, spoglądając na oznaczenia na USG ciążowy i poszczególne skróty. Podczas pierwszego badania USG czynność serca płodu będzie opisana skrótem FHR, który oznacza ilość uderzeń serca płodu na minutę. Podczas kolejnego badania zobaczysz informacje o długości ciemieniowo-siedzeniowej płodu (CRL) i wymiarze dwuciemieniowym główki płodu (BPD). Inaczej mówiąc, chodzi o długość płodu od czubka głowy do kości ogonowej oraz o szerokość jego główki. Na wynikach kolejnych badań pojawi się skrót szacunkowej masy płodu (EFW) i jego rozmiarów (BPD, HC, AC, FL, HL). Rodzaje USG w ciąży Do 11. tygodnia ciąży USG przeprowadza się zwykle sondą dopochwową. W drugim i trzecim trymestrze ciąży – z reguły przez brzuch. Jeśli podczas badania lekarz nie jest w stanie określić np. położenia łożyska (przypuszcza, że może być przodujące), wtedy dla pewności wykonuje badanie ultrasonograficzne przez pochwę. Podobnie dzieje się, gdy trzeba ocenić długość szyjki macicy w związku z podejrzeniem przedwczesnego porodu. Są różne rodzaje USG w ciąży – USG 2D, 3D oraz 4D. Aparatura 2D (klasyczna) daje obraz płaski, czarno-biały. Widać dziecko w ruchu. Ta aparatura jest najważniejsza, ponieważ pozwala na ocenę budowy narządów wewnętrznych, więc umożliwia wykrycie pewnych nieprawidłowości. Doppler, czyli USG kolorowe, zaznacza kolorem przepływy krwi w naczyniach, nawet tych małych. To również obrazy płaskie, więc nie widać szczegółów wyglądu malca. 3D, czyli USG trójwymiarowe, pozwala zobaczyć buzię, okrągły brzuszek, rączki maleństwa. Daje obraz w trzech wymiarach, nieruchomy. I jeszcze 4D, tzn. USG trójwymiarowe ruchome. Pozwala ono obejrzeć dziecko w trzech wymiarach, jak się porusza (tym właśnie różni się 4D od 3D). Dla niektórych rodziców taki obraz jest pociągający, dla innych bywa wręcz szokujący, uważają go za zbyt realistyczny albo... sztuczny. Jednak by uzyskać czytelny obraz w badaniu 3D i 4D, malec musi być odpowiednio ułożony. Konieczna jest też dostateczna ilość płynu owodniowego. Jakie USG w ciąży będzie najlepsze? Diagnostycznie badania USG 3D i 4D mają mniejsze znaczenie niż 2D. Czasem jednak lekarze zalecają zrobienie badania 3D, gdyż aparaty służące do jego wykonania są wysokiej klasy, a uzyskane na nich czarno-białe obrazy są świetnej jakości – łatwiej zatem zauważyć nieprawidłowości u płodu. Ile kosztuje USG w ciąży Jeżeli ginekolog prowadzący ciążę podpisał umowę z NFZ, dostaniesz od niego skierowanie na badanie i informacje, gdzie możesz je wykonać w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (tylko podstawowe 2D). Jeśli twój lekarz przyjmuje prywatnie i nie może wydawać skierowań w ramach NFZ, za USG trzeba zapłacić. Ceny kształtują się różnie (podajemy przybliżone): 2D: od 100 do 200 zł; dopplerowskie: od 200 do 250 zł; 3D/4D: od 250 do 320 zł; 3D/4D (z badaniem genetycznym): ok. 500 zł. Zobacz też: Badania w ciąży: kiedy i jakie badania zrobić? Które są najważniejsze? [HARMONOGRAM] Test PAPPA – kiedy się go wykonuje? Wszystko o badaniach moczu w ciąży Każda kobieta, która spodziewa się dziecka, powinna wykonać szereg obowiązkowych badań w ciąży. Morfologia, badanie ogólne moczu, pomiar ciśnienia tętniczego, badania prenatalne - to tylko kilka ważnych badań, pozwalających monitorować rozwój płodu oraz stan zdrowia przyszłej mamy. Jakie badania w ciąży trzeba wykonać i kiedy? Spis treści Badania ciążowe przed 10. tygodniem ciąży Badania prenatalne w ciąży - kiedy się robi? Badania do wykonania pomiędzy 11. a 14. tygodniem ciąży Badania do wykonania pomiędzy 15. a 26. tygodniem ciąży Badania do wykonania pomiędzy 27. a 37. tygodniem ciąży Badania do porodu Badania ciążowe przed 10. tygodniem ciąży Ciąża to wyjątkowy czas, pełen zadań do wykonania. Trzeba naszykować kącik dla maluszka, skompletować wyprawkę - w tym pomogą kosmetyki dla niemowląt z Niezbędnika Młodej Mamy - a także wykonać mnóstwo badań dodatkowych. Lekarz zleca je podczas każdej wizyty odbywanej podczas tych niezwykłych 9 miesięcy. W pierwszych tygodniach ciąży do laboratorium diagnostycznego trzeba wybrać się kilkukrotnie. Najpierw, aby potwierdzić ciążę, wykonuje się badanie z krwi określające poziom hormonu gonadotropiny kosmówkowej (beta HCG). Stężenie beta HCG na początku ciąży jest niskie, jednak z dnia na dzień sukcesywnie wzrasta, a w ciągu kolejnych 48 godzin powinno podwoić swoją wartość. Pierwsze badania w ciąży to również: badanie ginekologiczne, cytologia (o ile wymaz nie był pobrany w przeciągu ostatniego pół roku), badanie piersi (gruczołów sutkowych), pomiar wzrostu i masy ciała, pomiar ciśnienia krwi. Po potwierdzeniu radosnej nowiny pacjentka otrzymuje Kartę Prowadzenia Ciąży. To dokument obowiązkowo wydawany wszystkim ciężarnym, jednak ma niejednolity wzór Dlatego nie martw się, jeśli zauważysz, że siostra czy koleżanka mają zupełnie inne kart ciąży niż Ty. Ważniejsze od tego są wpisywane dane. Podczas kolejnych wizyt kontrolnych lekarz będzie zapełniał poszczególne rubryki wynikami zleconych badań ciążowych. Wśród nich jest morfologia krwi i badanie ogólne moczu, które w ciąży wykonuje się regularnie, mniej więcej co miesiąc. A oprócz nich trzeba wykonać także inne obowiązkowe badania. Przed ukończeniem 10. tygodnia ciąży zlecane jest: badanie na grupę krwi, badanie przeciwciał odpornościowych do antygenu krwinek czerwonych (to pozwala wykluczyć konflikt serologiczny), badanie stężenia glukozy we krwi na czczo, badanie w kierunku kiły (VDRL), badanie na HIV i HCV, testy wykrywające przeciwciała IgM i IgG różyczki i toksoplazmozy, oznaczenie TSH (hormon tarczycy), kontrola stomatologiczna. Pomiędzy 5. a 10 tygodniem ciąży zwykle odbywa się też pierwsze badanie USG, podczas którego lekarz potwierdza obecność pęcherzyka ciążowego. USG to jedno z tych badań w ciąży, które powtarza się kilkukrotnie, w tym w zakresie diagnostyki prenatalnej. Badania prenatalne w ciąży - kiedy się robi? Badania prenatalne dzielą się na nieinwazyjne oraz inwazyjne. Nieinwazyjne wykonuje się w pierwszej kolejności, a gdy ich wyniki będą niepomyślne, rozszerza się diagnostykę o amniopunkcję, biopsję trofoblastu albo kordocentezę. Nieinwazyjne badania prenatalne to badanie ultrasonograficzne, badanie biochemiczne (beta-HCG i PAPPA) oraz wolne płodowe DNA płodu, które wykonuje się w określonym terminie. Za ich pomocą ocenia się ryzyko wystąpienia aberracji chromosomowych. Ryzyko urodzenia dziecka z wadą wrodzoną wzrasta wraz z wiekiem matki. Dlatego dziś, kiedy coraz później zapada decyzja o macierzyństwie, znaczenie badań prenatalnych jest nieocenione. W ramach rządowego programu każda ciężarna powyżej 35. roku życia ma zagwarantowany dostęp do diagnostyki prenatalnej. Ponadto badania genetyczne w ciąży wykonuje się gdy: w poprzedniej ciąży wystąpiły aberracje chromosomowe u płodu, u jednego z rodziców dziecka wykryto strukturalną aberracji chromosomowych, istnieje ryzyko urodzenia dziecka z wadą uwarunkowaną genetycznie lub wieloczynnikową, badanie USG i badania biochemiczne wykryły nieprawidłowości podnoszące ryzyko wystąpienia aberracji chromosomowej lub wady płodu. Badania do wykonania pomiędzy 11. a 14. tygodniem ciąży Pomiędzy 11. a 14. tygodniem ciąży (czyli ukończonym 13 tygodniem ciąży) wykonuje się pierwsze badanie prenatalne. W jego trakcie ocenia się anatomię płodu, przezierność karkową, obecność lub brak kości nosowej, czynność pracy serca. W tym czasie zlecane są również badania biochemiczne, określające jednocześnie poziom hormonów i białek ciążowych w surowicy krwi matki. To tzw. test podwójny (PAPP A+beta HCG). Od 2018 roku nowym standardem w opiece okołoporodowej są badania oceniające ryzyko wystąpienia depresji u ciężarnej. W tym celu lekarz przeprowadza ankietę albo wywiad, których wyniki pozwalają oszacować, w jakim stopniu kobieta narażona jest na wystąpienie zaburzeń psychicznych. Niestety takie problemy dotykają wielu ciężarnych, a wiele z nich zmaga się z depresją w osamotnieniu, co przekłada się nie tylko na relacje z dzieckiem, lecz również stan zdrowia kobiety. Takie badanie wykonuje się trzykrotnie, w I i III trymestrze ciąży oraz w okresie połogu. Badania do wykonania pomiędzy 15. a 26. tygodniem ciąży W tym czasie oprócz rutynowo zlecanej morfologii i posiewu moczu, wykonuje się także biocenozę pochwy. W tym celu pobiera się wymaz do oceny mikroflory bakteryjnej oraz rozpoznania ewentualnych stanów zapalnych czy infekcji intymnych. Kobieta ciężarna jest szczególnie podatna na wystąpienie zakażeń dróg rodnych, które mogą negatywnie wpływać na rozwój płodu. Pomiędzy 18. a 24. tygodniem ciąży (ukończonym 23. tygodniem ciąży) wykonuje się drugie badanie USG. Anatomię płodu ocenia się najczęściej przez powłoki brzuszne. Podczas badania ocenia się biometrię płodu i określa szacunkową wagę dziecka, a także ocenia budowę głowy, twarzy, mózgu, rdzenia kręgowego, kończyn, a także narządów układu oddechowego i pokarmowego. Bardzo ważne jest zbadanie czynności serca płodu. Dodatkowo monitoruje się ilość wód płodowych. II trymestr to także czas na inne badania: test obciążenia glukozą, obecność przeciwciał w kierunku toksoplazmozy (gdy w I trymestrze wynik był ujemny), przeciwciała odpornościowe do antygenu krwinek czerwonych (u kobiet z Rh-). Badania do wykonania pomiędzy 27. a 37. tygodniem ciąży Podczas wizyty kontrolnej lekarz ocenia wymiary miednicy kostnej. To proste badanie, które wykonuje się przy pomocy miednicomierza, aby potwierdzić, że poród może odbyć się drogami natury. W trakcie wywiadu ginekolog może spytać, kiedy kobieta poczuła pierwsze ruchy płodu. W przypadku gdy występują wskazania wykonuje badanie KTG, które rejestruje czynność serca płodu oraz czynność skurczową macicy. Ponadto przeprowadza kolejną ocenę ryzyka wystąpienia depresji u ciężarnej oraz zleca następujące badania z krwi do wykonania przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży, antygen HBs (w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B), GBS (w kierunki zakażenia paciorkowcem grupy B), HIV, VDRL, HCV. Badania do porodu Ciążę od 37. tygodnia uznaje się za donoszoną i jeśli rozpocznie się akcja porodowa, dziecko urodzi się o czasie, nawet jeśli nie pokryje się to z terminem wyznaczonym przez lekarza. Pod koniec III trymestru trzeba wykonać morfologię i ogólne badanie moczu, a także kontrolne USG. KTG w ciąży fizjologicznej wykonuje się w terminie porodu. Jeśli poród nie następuje samoistnie do 40-42. tygodnia, przeważnie pacjentka jest kierowana na oddział położniczy. lek. Marta Dąbrowska Źródła: Program badań prenatalnych, [dostęp Ciąża Badania w ciąży są niezbędne – i to na każdym jej etapie! Dzięki nim dowiesz się, czy Twoje dziecko rozwija się prawidłowo, a w razie jakichkolwiek niebezpieczeństw – zarówno dla niego, jak i dla Ciebie – lekarz może natychmiast podjąć odpowiednie działania. Poznaj więc przygotowany specjalne dla Ciebie kalendarz badań w ciąży! 5min. czytania Sty 17, 2018 Badania w pierwszym trymestrze ciąży Jeśli podejrzewasz u siebie ciążę, powinnaś jak najszybciej umówić się do ginekologa. Podczas pierwszej wizyty lekarz przeprowadzi szczegółowy wywiad, badanie ginekologicznie oraz gruczołów sutkowych. Dodatkowo oceni tzw. ryzyko ciążowe. Ginekolog może również wykonać badanie USG, aby potwierdzić ciążę, jednak nie jest ono na tym etapie obowiązkowe. Lekarz pobierze również wymaz z szyjki macicy w celu wykonania cytologii oraz zleci konsultację stomatologiczną. Jakie inne badania należy wykonać w pierwszym trymestrze? Pierwsze badania w ciąży to m. in.: Morfologia krwi – w ciąży wykonywana jest zwykle co miesiąc – to badanie ogólne krwi pozwalające na wykrycie ewentualnej niedokrwistości (anemii). Glukoza – w ciąży obowiązkowo oznaczany jest poziom glukozy we krwi na czczo (na początku pierwszego trymestru). W razie nieprawidłowego wyniku pacjentka jest kierowana na test obciążenia 75 g glukozy, który pozwala potwierdzić cukrzycę. Jeśli istnieją czynniki ryzyka cukrzycy, np. pacjentka miała cukrzycę w poprzedniej ciąży lub jest otyła – od razu otrzymuje skierowanie na test obciążenia glukozą 75 g. Badanie WR – zwane także odczynem Wassermanna, pozwalające wykryć kiłę. Badanie grupy krwi i oznaczenie czynnika Rh – w ciąży niezbędne ze względu na możliwość wystąpienia konfliktu serologicznego. USG między 11. a 14. tygodniem – zwane USG genetycznym, pozwalające na wstępną ocenę wieku ciążowego, rozwoju płodu oraz ryzyka wystąpienia chorób genetycznych (przy tej okazji zaleca się również wykonanie testu PAPP-A, który pozwala dokładniej oszacować ryzyko zespołu Downa i innych wad genetycznych. Do jego przeprowadzenia jest potrzebna jedynie niewielka próbka krwi. Badanie na obecność przeciwciał przeciwko wirusowi HIV i HCV – dzięki niemu można rozpoznać infekcję. Oznaczenie TSH – zgodnie z najnowszym rozporządzeniem w I trymestrze ciąży lekarz powinien oszacować ryzyko wystąpienia lub stopień nasilenia objawów depresji. Jeśli masz więcej niż 35 lat albo w Twojej rodzinie występują wady genetyczne, lekarz może zaproponować Ci dodatkowe badania prenatalne. Niektóre z nich, np. test zintegrowany, są zupełnie nieinwazyjne. Inne, takie jak amniopunkcja czy biopsja trofoblastu, wiążą się z pewnym ryzkiem dla płodu. Badania te nie są jednak obowiązkowe – decyzja o ich wykonaniu należy do Ciebie. Badania w drugim trymestrze ciąży Twoje dziecko rośnie coraz szybciej – musisz więc kontrolować zarówno jego rozwój, jak i swój stan zdrowia. Zgodnie z kalendarzem badań w ciąży, co miesiąc powinnaś zgłosić się na obowiązkowe badania. Podczas wizyty u ginekologa lekarz przeprowadzi badanie położnicze, dokona pomiaru ciśnienia tętniczego i masy ciała. W drugiej połowie ciąży na każdej wizycie lekarz powinien też ocenić czynność serca płodu. Jakie inne badania należy wykonać w II trymestrze? USG między 18. a 22. tygodniem – zwane również USG połówkowym, pozwala na szczegółową ocenę płodu (zwłaszcza jego serca i układu nerwowego), skontrolowanie łożyska czy ilości płynu owodniowego. Test obciążenia glukozą – wykonuje się go między 24. a 26. tygodniem ciąży, by wykluczyć groźną dla Ciebie i dziecka cukrzycę ciążową. Badanie przeciwciał w kierunku toksoplazmozy – jeśli pierwsze badanie nie wykazało obecności przeciwciał, lekarz zleci wykonanie drugiego, by sprawdzić, czy nie doszło do świeżego zakażenia. U kobiet Rh-ujemnych lekarz powinien zlecić oznaczenie przeciwciał anty-D i jeśli występują wskazania, należy w takiej sytuacji podać immunoglobuliny pomiędzy tygodniem ciąży. Badania w trzecim trymestrze ciąży W trzecim trymestrze ciąży co miesiąc wykonuje się morfologię oraz badanie ogólne moczu. Podczas wizyty u ginekologa lekarz skontroluje Twoją masę ciała oraz ciśnienie krwi, a także wykona badanie położnicze z oceną wymiarów miednicy. Lekarz bada również czynność serca płodu. Ginekolog powinien powtórzyć badanie piersi, a także ponownie oszacować ryzyko i nasilenie objawów depresji. Konieczne jest również oznaczenie antygenu HBs oraz powtórzenie badania w kierunku HIV oraz – u kobiet ze zwiększonym ryzykiem zakażenia – badania w kierunku kiły i HCV. Jakie inne badania należy wykonać w trzecim trymestrze? USG między 28. a 32. tygodniem – pozwalające na ocenę masy i położenia płodu, lokalizacji łożyska oraz stopnia jego dojrzałości, a także na ocenę ilości wód płodowych. Posiew w kierunku paciorkowców (badanie GBS) – pobierany między tygodniem z przedsionka pochwy i okolic odbytu. Jeśli stwierdza się obecność bakterii, konieczne jest odpowiednie postępowanie w trakcie porodu. W trzecim trymestrze ciąży powinnaś również samodzielnie przeprowadzać tzw. ocenę ruchów płodu, aby sprawdzać, czy dziecko się porusza i jaka jest częstotliwość tych ruchów. Wszelkie niepokojące sygnały należy niezwłocznie konsultować z lekarzem. Dołącz do programu i korzystaj z dodatkowych benefitów Pozwól nam wspierać Cię naszą wiedzą i doświadczeniem na poszczególnych etapach rozwoju Twojego maluszka! JADŁOSPISY Pobierz jadłospisy stworzone przez dietetyków. DARMOWE PRÓBKI Odbierz bezpłatne próbki NAN OPTIPRO® Plus 2 HMO. KONKURSY Weź udział w konkursach i wygrywaj nagrody. TESTOWANIA PRODUKTÓW Wypróbuj produkty Nestlé dla niemowląt i małych dzieci.

kalendarz badań usg w ciąży